Farmacie Mondiaal - Nieuwsbrief

Zuid Senegal (Casamance)
Introductie en invoering van medicatiepaspoort bij meerdere gezondheidsposten in de regio.

Bij ons onderwijsproject, dat in 2005 is uitgevoerd, bleek dat een gebrekkige vastlegging van consulten rationele farmacotherapie voortdurend hinderde. In samenspraak met enkele gezondheidsposten is besloten een medisch-farmaceutisch paspoort te gaan gebruiken.

In maart 2007 is in Brin het door ons ontwikkelde Carnet de Santé ingevoerd. Dit paspoort, per familie uitgegeven, bevat een persoonlijk gedeelte, het vaccinatieschema en de historie van de bezoeken aan de post.

De tekst is, in samenspraak met de hoofdverpleegkundige van de post, opgesteld door Linda de Groot. Als voorbeeld werden bestaande patiëntenkaarten gebruikt. Een belangrijke wijziging is de aanpassing aan de praktijksituatie van de vaccinatiecampagnes.

Drukkerij Boon in Groningen verzorgde de uitvoering. Hierbij kreeg met name de papierkwaliteit (schimmelresistent en scheurvrij) veel aandacht, alsmede het feit dat de gezinssamenstelling nogal fluctueert (regelmatig verhuizen kinderen naar een ander familielid). Er is in eerste instantie voor een losbladig systeem gekozen. Alhoewel de introductie zich nog in een testfase bevindt, is de ‘definitieve’ versie reeds van de pers gerold.

Brin, een dorp met 3000 inwoners, heeft een goed georganiseerde post die wordt geleid door Senegalese religieuze zusters. De post bevat een spreekkamer, een dispensaire (apotheek), een ziekenzaal met vijf bedden en sinds kort ook een kraamkliniek. Men staat open voor nieuwe ontwikkelingen, heeft regelmatig collegiaal overleg met andere posten en de bevolking heeft vertrouwen in de medewerkers. Dit laatste is in het verleden niet altijd het geval geweest; het is echter van wezenlijk belang voor het welslagen. Omdat de gezondheidspost van Brin goed staat aangeschreven werd juist deze post uitgekozen om, samen met een andere post, dit project op te starten. De samenwerking is nu optimaal. Aanvankelijk was veel geduld vereist omdat afspraken regelmatig werden vergeten of afgezegd. De reden voor de afwerende houding moet gezocht worden in het koloniale verleden.

Al spoedig werd in een post in de omgeving, te weten in Nyassia, het paspoort ook ingevoerd. Hier is de motivatie eveneens groot; men is blij met de hulp. Patiënten worden ‘opgevoed’; als men geen paspoort bij zich heeft wordt er niet behandeld.

Inmiddels heeft ook de post in Enampor de beschikking over het paspoort. In het naburige Seleki wacht men nog op de komst van een verpleegkundige; als hij/zij zijn/haar stage heeft afgerond, worden de post én het paspoort daar (opnieuw) in gebruik genomen.

In november 2008 zal weer een evaluatie van de organisatie van de posten plaatsvinden. Hierbij komen aan de orde hygiëne, organisatie van de apotheek, voorlichting aan de patiënten en inkoop van geneesmiddelen. Ook zal dan een cursus worden gegeven voor de medewerkers van de apotheekjes. Collega Tity Nijkamp-Berg houdt zich momenteel bezig met de ontwikkeling van het curriculum hiervoor.

Tevens moet een plan worden gemaakt voor verdere introductie van het Carnet de Santé. Het ligt voor de hand het paspoort in de toekomst in Senegal te laten drukken. Uiteindelijk zal het project zichzelf moeten kunnen bedruipen.

Gambia
Uitbreiding van het apotheekproject met twee nieuwe apotheken in omliggende dorpen van Kartong.

Enige jaren geleden raakte Farmacie Mondiaal betrokken bij het opzetten van een apotheek bij een kliniek in de plaats Kartong. Dit in samenwerking met de Nederlandse Stichting Evenaar die de kliniek steunt en met een locale NGO, die de leiding van het gehele project heeft.

Uitgangspunt was het opzetten van een selfsupporting apotheek die voldoende rendeert om continuïteit van de geneesmiddelverstrekking te kunnen waarborgen. Manon en Tom Gelevert constateerden tijdens hun bezoek aan Kartong eind 2007, dat weliswaar een accurate (financiële) administratie wordt gevoerd, maar dat het aantal patiënten dat van de voorzieningen gebruik maakt, nog iets te klein is om bij gehanteerde (lage!) prijzen het project selfsupporting te krijgen.

Eén van de oplossingen zou schaalvergroting kunnen zijn. Door de goede regionale contacten van de locale NGO en de positieve aandacht van locale overheid voor het Kartong-project, is ingeschat dat uitbreiding van het project haalbaar moet zijn.
Er is dan ook besloten om het Kartong-project uit te breiden naar de wat grotere plaatsen Gunjur en Nyofelleh. Daartoe gaan Richard van Slobbe en Manon en Tom Gelevert zich dit najaar ter plaatse inzetten om de 2 nieuwe locaties te realiseren. Farmacie Mondiaal betaalt de reiskosten. Tevens schenkt Farmacie Mondiaal de inzet voorraad. Er wordt een financieel commitment aangegaan voor 2 jaar voor onder andere de opbouw van de benodigde administratieve- en managementstructuren.

Speerpunten zullen worden het inrichten van de 2 nieuwe locaties en het afstemmen van goede logistiek van en tussen de drie apotheken. Ook samenwerking met de locale overheden blijft van cruciaal belang. Voor Gambia wordt het een serieuze pilot of het Kartong-model geschikt is als alternatief voor of naast het huidige systeem.

Oeganda
Automatisering van het geneesmiddelbeheer in het St. Francis Hospital te Kampala.

Lisanne Krens en Eline Muilwijk schreven:

‘Met financiële steun van Farmacie Mondiaal en coaching van Willem Rutten zijn wij eind mei naar Kampala gegaan om gedurende zes weken te werken aan verdere implementatie van mSupply® (-deze software is destijds geschonken door Farmacie Mondiaal en daar geïntroduceerd door collega Rutten- red). Allereerst hebben we ons bezig gehouden met het ordenen en up-to-date brengen van de stock in de database om zo een goede uitgangsbasis te creëren voor het vervolg van ons project. Het belangrijkste onderdeel van onze stage was het trainen van de medewerkers in het gebruik van mSupply®.

Veel medewerkers hadden weinig of geen ervaring in het werken met een computer. Om continuïteit bij data-invoer te kunnen garanderen was het nodig alle medewerkers te trainen. Correcte invoer van aflevergegevens van geneesmiddelen en medische hulpmiddelen aan patiënten en ziekenhuisafdelingen kan de geldstromen en de toegevoede waarde van de apotheek inzichtelijk maken voor de directie van het ziekenhuis. Het geven van trainingen was een uitdaging, omdat niet alleen het computergebruik zelf, maar ook het apotheek informatie systeem uitleg behoefde. De werknemers waren erg enthousiast over de trainingen en het gebruik van het programma. Hopelijk hebben we een goede basis gelegd voor de invoer van de aflevergegevens.

De stage was voor ons een unieke mogelijkheid om kennis te maken met (farmaceutische) gezondheidszorg in een ontwikkelingsland en daarnaast met de culturen, de gastvrijheid en het optimisme van de Oegandese bevolking.’

-	de KNMP: zij verleent ons gastvrijheid op haar exposities in het voor- en najaar. Als altijd een grote bijdrage aan onze promotie-activiteiten. Op deze exposities is Buro Weyer altijd zeer behulpzaam en creatief in het vinden van een goede plaats.
-	De K.N.P.S.V. nodigde ons uit om bij te dragen aan haar jaarlijkse beroependag, gehouden in het faculteitsgebouw farmacie van de Universiteit van Utrecht. Een goede gelegenheid om onze doelstellingen en werkwijze bij de aankomende apothekers te presenteren.
-	AMP (Apotheken Monitoring Program) verleent ons al enkele jaren onderdak op de expositie tijdens de Landelijke Kwaliteitsdag Apotheken te Houten. Een mooie bijdrage aan onze naamsbekendheid en met veel contactmogelijkheden.
-	Drukkerij Boon te Groningen was zeer behulpzaam bij het uitwerken van de tweede, verbeterde versie van het geneesmiddel-paspoort, dat in 2007 geïntroduceerd is in Zuid-Senegal (Casamance).
-	collega Sietses van de Kring Apotheek Brouwer te Velp schonk waardevolle bereidingsappartuur; deze is inmiddels deels in gebruik in het ziekenhuis- en apotheekproject in Boukombé te Benin.
-	collega Rietveld van de Apotheek Oude Maas te Rotterdam schonk een LAF-kast. Transportproblemen noopten tot verkoop. De (prima) opbrengst wordt voor projecten ingezet.
-	collega van Kogelenberg te Leerdam schonk ons een tweetal microscopen. Zij zullen worden gebruikt voor bloeddiagnostiek (malaria) en voor urineonderzoek (op o.a. bilharzia) bij één van onze projecten.
	het CVZ (uitgever Farmaceutisch Kompas) stelt ‘kompassen’ beschikbaar die voor onze Nederlandse collega’s op projectlocaties vaak heel nuttig zijn.
-	de Stichting Dioraphte heeft een grote subsidie toegekend ten behoeve van voortgezet onderzoek voor het Artemisia-project.